Czy menopauza musi wpływać negatywnie na zdrowie psychiczne kobiet?

O przekwitaniu mówi się, że jest to okres w życiu kobiet, który wiąże się z trudnymi zmianami fizycznymi i stresem. Jak dokładniej wpływa menopauza na zdrowie psychiczne? Czy musi być trudna? Co pomaga lepiej przeżyć kobietom ten czas?

Czym jest dokładniej menopauza i klimakterium?

Menopauza to inaczej ostatnia miesiączka w życiu. Najczęściej występuje ona między 45. a 55. rokiem życia, choć może pojawić się wcześniej. Klimakterium, albo inaczej przekwitanie, jest to czas kilku lat przed i po tym momencie. Organizm wtedy zmienia się przez hormony, wydziela dużo mniej estrogenu. Ostatecznie kobieta przestaje miesiączkować i traci zdolność do zajścia w ciążę.

Wiąże się to z doświadczaniem wielu nieprzyjemnych objawów, wśród których jako główne wymienia się uderzenia gorąca i pocenie się w nocy. Z perspektywy naukowej, kontrowersyjnym jest czy inne objawy zwykle przypisywane przekwitaniu, faktycznie z niego wynikają. Mowa tu o bólach głowy, brzucha i kończyn, suchej skórze, infekcjach intymnych. Pisząc to, nie chcę negować doświadczenia kobiet. Możliwym jest jednak, że czasem stwierdzamy, że menopauza powoduje zmiany, kiedy tak naprawdę wynikają one z innych przyczyn: stresu, niewłaściwego trybu życia lub chorób.

Psychika kobiety w czasie klimakterium – zawsze depresja?

Tradycyjnie uznaje się, że klimakterium wpływa też na zdrowie psychiczne kobiet. Stają się one wtedy bardziej zmęczone, trudniej przychodzi im koncentracja i pogarsza się pamięć krótkotrwała. Jednocześnie łatwiej się irytują i doświadczają zmian nastroju lub nawet objawów zaburzeń lękowych i depresji. Ponownie pojawia się pytanie: czy to na pewno wynika z menopauzy?

Zobacz też: Teleradiologia – na czym polega i jakie korzyści oferuje dla pacjentów oraz placówek medycznych!

Nie ma na ten moment twardych dowodów, które łączyłyby te zmiany hormonalne u kobiet z występowaniem wyżej opisanych objawów. Jednocześnie jednak, kobiety mogą przez menopauzę uważać się za mniej atrakcyjne, obawiać się starzenia, odczuwać swego rodzaju stratę lub nastawiać się na to, że ten okres będzie obfitował w negatywne przeżycia. Objawy fizyczne też mogą być uciążliwe, stresujące i zwyczajnie utrudniać życie. Wszystko to składa się na to, że menopauza oddziałuje na emocje, jednak bardziej przez czynniki psychiczne niż stricte biologiczne.

Badania psychologiczne wskazują na to, że rozwijanie umiejętności radzenia sobie z emocjami (inteligencji emocjonalnej) może łagodzić negatywne objawy menopauzy, te dotyczące ciała, jak i umysłu. To czy kobieta będzie negatywnie przeżywać klimakterium zależy w dużej mierze od tego jak postrzega i interpretuje tę sytuację, czy miała problemy psychiczne wcześniej i jakie ma wsparcie od swoich najbliższych.

Jak lepiej radzić sobie w okresie przed i po menopauzie?

Przekwitanie nie jest powodem do wstydu. To naturalny etap w życiu każdej kobiety. Może ono być trudne i dobrze być dla siebie wtedy wyrozumiałym. Jednocześnie jednak, warto by kobiety pamiętały o tym, że nie pozostają wtedy bez wyjścia. Lekarz może polecić im stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, a one same, przez pracę z emocjami, zdrową dietę i sport mogą zmniejszyć negatywne objawy menopauzy. Czasami warto odwiedzić psychologa lub terapeutę i to nie tylko wtedy, kiedy się nie daje już zupełnie rady – nie ma w tym nic złego, a może to pomóc.

Źródła:

• Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia, Klimakterium i menopauza, https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/klimakterium-i-menopauza, [dostęp: 18.06.25]
• M. Hunter, M. Rendall, Bio-psycho-socio-cultural perspectives on menopause, Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 2007, Apr;21(2):261-74. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2006.11.001.
• R. Bauld, R.F. Brown, Stress, psychological distress, psychosocial factors, menopause symptoms and physical health in women, Maturitas, 2009, Feb 20;62(2):160-5. doi: 10.1016/j.maturitas.2008.12.004.