Hedonista – kim jest i czym kieruje się w życiu?
W czasach kultury konsumpcji i mediów społecznościowych temat hedonizmu znów zaczyna pojawiać się w debacie publicznej. Poszukiwanie sensu życia w dobie dominacji szybkich przyjemności łatwo może doprowadzić do wniosków, które uznało wielu starożytnych myślicieli. Kim jest hedonista i jakie zasady przyświecają mu w życiu?
Hedonizm – jakie są główne założenia hedonisty?
W Encyklopedii PWN czytamy, że hedonizm to:
doktryna etyczna, wg której przyjemność (rozkosz) jest jedynym lub najwyższym dobrem, celem i głównym motywem ludzkiego postępowania.
Hedonista dąży zatem do maksymalizacji przyjemności w życiu, a przy tym – do jak największego ograniczenia przykrości. Wydawałoby się, że podobnymi zasadami kieruje się każdy człowiek, jednak hedonista przedkłada miłe doznania nad wszystko inne. Skrajni hedoniści nie zwracają uwagi na konsekwencje swoich działań, jeśli tylko dają im one choć chwilową przyjemność, a dobro własne stanowi dla nich wartość nadrzędną.
Poznaj też inne postawy życiowe, np. cynizm.
Hedonizm a inne filozofie przyjemności
Hedonizm umiarkowany znacznie rozwinął się w poglądach Epikura. Doktryna filozoficzna nazwana od jego imienia epikureizmem zakładała dążenie do prowadzenia szczęśliwego życia, a źródłem tego szczęścia miały być właśnie przyjemności doczesne. Podstawową różnicą pomiędzy poglądami Epikura a skrajnym hedonizmem była pamięć o konsekwencjach podejmowanych decyzji. Przed rzuceniem się w wir przyjemności Epikur promował dokładne przemyślenie, czy takie ulżenie sobie potencjalnie nie doprowadzi do ewentualnego cierpienia.
Na przełomie wieków XVIII i XIX rozwinęła się koncepcja utylitaryzmu, w myśl którego dany czyn był uznawany za dobry, jeśli przyczynił się do zwiększenia ogólnego szczęścia i redukcji cierpienia na świecie. J. Bentham utrzymywał, że człowiekiem rządzą dwie kategorie, przyjemności i przykrości, od których ludzie nie są w stanie się uwolnić. Przyjemność powinna być zatem głównym kryterium oceny działań jednostki. Ten pogląd rozwinął później S. Mill, moralność utożsamiając z kierowaniem się interesem własnym i zarazem powiększaniem poziomu szczęścia społeczeństwa.
Szczęście jako najwyższą wartość uznają również zwolennicy eudajmonizmu, jednak definicja samego szczęścia nie jest dla nich ogólnie sprecyzowana. Jedni utożsamiają je z przyjemnością, inni z cnotą, harmonią czy obcowaniem z Bogiem.
Kim jest współczesny hedonista?
Hedonizm w wydaniu klasycznym na szczycie hierarchii wartości sytuował przyjemności cielesne. Dla hedonisty współczesnego szczęście może przejawiać się w dowolnych kategoriach, zarówno materialnych, fizycznych, jak i psychicznych. Za najwyższą nagrodę często uznawana jest przez nich krótkotrwała satysfakcja, a dążenie do osiągnięcia natychmiastowego, choć przy tym nierzadko chwilowego stanu szczęścia stanowi dla hedonisty główny motor do działania. Popularny staje się hedonizm materialistyczny, skupiony na gromadzeniu dużej liczby dóbr materialnych, często wysokiej jakości.
Moralna ocena postawy hedonisty
Choć dla człowieka dążenie do przyjemności jest naturalne, nie powinien on popadać w skrajne odmiany hedonizmu. Przesadne skupienie na własnych potrzebach i doznaniach może prowadzić do egoizmu, uzależnienia od bodźców czy utraty zdolności do empatii. W życiu społecznym taka postawa często wiąże się z unikaniem odpowiedzialności i krótkowzrocznością – człowiek kierujący się wyłącznie własną przyjemnością może łatwo zatracić poczucie dobra wspólnego i moralnych granic.
Warto wybierać bardziej umiarkowane odmiany postaw hedonistycznych. Współczesny hedonista, który świadomie zachowuje równowagę między przyjemnością własną a dobrem ogółu, ma szansę prowadzić pełniejsze, bardziej satysfakcjonujące życie.
Temat hedonizmu, często utożsamianego z egoizmem i brakiem moralności, wciąż wzbudza dyskusje wśród osób poszukujących sensu i drogi życiowej. Szczególnie dzisiaj, kiedy krótkotrwałe przyjemności i chwilowe satysfakcje dominują w naszym życiu codziennym, warto zwracać uwagę na zachowanie ostrożności w dążeniu do spełniania własnych pragnień. Droga do własnego szczęścia nie musi oznaczać rezygnacji z zasad etycznych – zamiast tego może stać się świadomym wyborem, który pozwala lepiej rozumieć siebie i otaczający świat. Kluczowe jest zachowanie równowagi i czerpanie z życia bez popadania w skrajności.
